مجتبی گلستانی

پیتر هاندکه را با کدام معیار باید قضاوت کرد: متون و کارنامه‌ی ادبی یا رفتارها و موضعگیری‌های سیاسی؟ سابقه‌ی حمایت از اسلوبودان میلوسویچ صرفاً به هاندکه محدود نمی‌شود. دیگر برنده‌ی نوبل ادبیات، هارولد پینتر نیز زمانی که میلوسویچ در دادگاه به جرم نسل‌کشی محاکمه می‌شد، در دفاع از او سخن گفته بود. شاید پاسخ اولیه ـ و از جهاتی، خام‌دستانه ـ این باشد که باید بر مبنای متون قضاوت کرد. دست‌کم از نظریه‌ی مرگ مؤلف که من هم از هواداران سرسخت آن بوده‌ام، چنین برمی‌آید. با این‌همه، ما عموماً بسیاری از نویسندگان و متفکران گذشته را بر مبنای آثارشان داوری کرده‌ایم، بدون توجه به مواضع سیاسی‌شان در زمانه‌ی خود. مثلاً ارسطو که معلم اسکندر کبیر بوده است، هرگز بر مبنای روابطش با اسکندر داوری نمی‌شود و لشکرکشی و جهانگشایی پادشاه مقدونی را بر حسب نسبتش با فلسفه‌ی ارسطو تحلیل نمی‌کنند.