گپ‌و‌گفتی مفصل با دکتر احمد تمیم‌داری/ قسمت دوم

عرض کنم که من چندین سال در رشته‌ی ادبیات، سبک‌شناسی و نقد ادبی تدریس کردم و چند تا مقاله در این باره چاپ کردم. ببینید سبک‌ها در یک دوره‌ای به وجود می‌آیند، پایه‌گذارانی دارند، بعد در یک دوره‌ی دیگر به اوج می‌رسد و بعد کم‌کم افول پیدا می‌کنند. یعنی مثل انسانی است که دوران کودکی، جوانی و پیری دارد. سبک‌ها هم همین‌طور هستند؛ یعنی کل عالم، کل هستی از این ضعف و پیری به هر حال برخوردار هستند. این یک قاعده‌ی کلی است که درباره‌ی سبک‌ها هم حاکم است. سبک عراقی در واقع تا دوره‌ی جامی کمتر مضمونی بود که در این سبک نگفته باشند. به اصطلاح سبک هندی، مضمون‌های بسته بسیار زیاد بود در سبک هندی و در سبک عراقی هر چه مضمون بود بسته بودند. آخرین آن‌ها جامی بود، تازه آن جامی را هم می‌گویند که بیشتر از آثار گذشتگان بهره می‌برد ولی در عین حال جامی مرد دانشمندی بوده. این سبک تقریباً به پایان می‌رسد ولی تمام نمی‌شود. هیچ سبکی در دنیا تمام نمی‌شود. همین الان شما در اروپا هم بروید و آمریکا هم بروید، موسیقی کلاسیک و موسیقی جدید هم هست، داستان‌نویسی قدیم هست و جدید هم است، شعر هم همین‌طور است، تمام نمی‌شود ولی یک جریان شدیدتری شروع می‌شود، می‌شود گفت ضعیف می‌شود اما تمام نمی‌شود. در دوره‌ی صفوی بزرگ‌ترین موهبتی که به وجود آمد شروع یک سبک تازه است.