موسی بیدج

نمی‌دانم چرا به ذهنم خطور می‌کند که تفتیش بار و تلنبار برای افزایش ضریب امنیت خوب است، اما تفتیش عقاید نه! روزگاری چخوف به خاطر شعر آزادی که سروده بود، مورد تفتیش و غضب قرار گرفته بود و به تبعید محکوم شده بود و داستایوفسکی به سبب مقالاتی که نوشته بود. روزگاری هم ابوالقاسم لاهوتی، شاعر خودمان، در فرار از ایران با میل به چاه ویل افتاده بود. او به شوروی پناه برده بود. آنجا به او گفته بودند که ما نمی‌توانیم برای شما حقوقی مقرر کنیم مگر اینکه شهروند شوروی بشوی! گفته بود ـ چه راهی برای شهروند شدن وجود دارد؟ روس‌ها زنی را نشان داده بودند و گفته بودند با این خانم ازدواج کن، آن‌وقت شهروند می‌شوی و از مزایای شهروندی برخوردار می‌گردی.