رضا یعقوبی

مفهوم نمایندگی در شمار مفاهیم جدید برآمده از پدیده‌ی تجدد است. پس از تحقق مشروطیت در 1285شمسی و به رسمیت شناختن حوزه‌ای از مصالح عمومی، مفهوم «نماینده» در جهت پاسداری از مصالح عمومی در برابر تعدیات احتمالی نهاد سلطنت را برعهده داشت. به فراخور بسط اندیشه‌ی مشروطه‌خواهی و تشکیل نهاد مجلس شورای ملی و انتخاب نمایندگان و حضور ایشان در مجلس، مفهوم «نمایندگی» به‌عنوان یکی از مفاهیم همجوار و ذیل مفهوم قانون وارد ادبیات حقوق اساسی ایران شد. با توجه به این‌که نخستین جایگاه تجلی این مفهوم در مجلس اول شورای ملی بود و با توجه به این‌که نمایندگان به‌عنوان پاسداران مصالح عمومی، با سلاح قانون به تثبیت مشروعیت حوزه‌ی مصالح عمومی مردم در مقابل مصالح خصوصی نهاد قدیم سلطنت پرداختند، از نظر این تحقیق، امر ملی در این مقطع مهم از تاریخ ایران، داخل در حوزه‌ی «مفهوم قانون» بود. برای تبیین نسبت دو مفهوم امر ملی و نمایندگی، نخست کلیتی راجع به نسبت امر ملی و مفهوم نمایندگی در مجلس اول، دوم تأملی راجع به امر ملی و تاریخ این مفهوم می‌نماییم و در نهایت، جایگاه امر ملی در مجلس اول شورای ملی را با تمرکز بر مفهوم قانون به‌عنوان یکی از شئون امر ملی تبیین می‌کنیم.