رضا داوری اردکانی

در مقابل آدمی موجودی است که تاریخ دارد و دوران‌های تاریخی متفاوتی را پشت سر گذاشته است. قیاس شایع میان دوران‌های گذشته و جهان قدیم با جهان مدرن و مدرنیته هیچ وجهی ندارد، بلکه ناشی از نشناختن تجدد و بی‌اعتنایی به تاریخ و حاصل شتاب‌زدگی در صدور حکم قبل از تأمل و تحقیق است. در دوران‌های قدیم آدمی دائرمدار کار جهان نبود و با طبیعت به‌آسانی کنار می‌آمد. برای اولین بار در دوران تجدد این بنا نهاده شد که انسان صاحب و مالک همه‌چیز است و می‌تواند و حق دارد که جهان و هرآنچه در آن است تسخیر و تصرف کند. از لوازم این اصل، یکی هم این بود که بشر جدید داناترین و تواناترین بشر دوران‌هاست، چرا که صاحب تکنولوژی عظیم است. در اینکه بشر جدید در جهان خاص خود مقام ممتاز دارد تردید نمی‌کنیم. اگر میزان حکم درباره‌ی بشر، برخورداری از علم و تکنولوژی جدید باشد، انسان کنونی که بعضی فیلسوفان از مرگش خبر داده‌اند کامل‌ترین انسان است. در هیچ‌یک از اعصار و دوران‌ها آدمیان از امکان‌های جهان جدید برخوردار نبودند و این بهره‌مندی است که آدمی را در جهان جدید ممتاز کرده است.