روح‌الله اسلامی

حافظ، حافظه‌ی ملی ایران است؛ گنجینه‌ای زنده از اندیشه، عاطفه، و خرد تاریخی که در پیوند با جان ایرانی، تداوم سنت‌های فکری و فرهنگی ما را ممکن ساخته است. برخلاف تفسیرهای متافیزیکی، عرفانی یا محافظه‌کارانه که دیوان حافظ را به نوعی رمزنویسی ماورایی فروکاسته‌اند، تحلیل علمی شعر او نشان می‌دهد که حافظ، اندیشه‌ای زنده و زمینی دارد؛ شاعرِ با مردم بودن، شاعرِ نه گفتن به ستم، و شاعرِ خردورزی در دل بحران‌های تاریخی است. اگر دیوان او را نه چون کتابی آسمانی، بلکه به‌مثابه‌ی آینه‌ی خرد و شور ملی بنگریم، درمی‌یابیم که با زبانی ظریف، نظام سیاسی، دستگاه دینی، و نهادهای قدرت را نقد کرده، و درعین‌حال، راستی، مهرورزی و آبادانی را ستوده است.