مهدی زیبایی

سقوط سوریه تحت حاکمیت خاندان اسد در روز 8 دسامبر 2024 در ادامه یک دومینوی تحولی رقم خورد که نقطه آغاز آن به شروع ناآرامی‌های عربی در اواخر سال 2010 در تونس و گسترش آن به دیگر مناطق غرب آسیا و شمال آفریقا باز می‌گردد. این ناآرامی‌‌های گسترده که برآمده از ساختارهای نابسامان اجتماعی جوامع عرب در یک بستر طویل تاریخی بود در مدت زمانی اندک تمامی موجودیت‌های عرب و غیرعرب به استثنای ایران، امارات متحده عربی و قطر را در غرب آسیا و شمال آفریقا فراگرفت. این ناآرامی‌ها که با عناوین مختلف نظیر بهار عربی، بیداری عربی، بیداری اسلامی، بهار اسلامی و غیره خوانده می‌شود به‌طور مستقیم زمینه‌ساز سرنگونی نظام‌های سیاسی در تونس و مصر، بروز جنگ داخلی در یمن و لیبی، انقلاب نافرجام در بحرین و سوریه، تغییر جایگاه بازیگران در نظم منطقه‌ای و در نهایت نقش‌آفرینی برجسته‌تر پاره‌ای از بازیگران جدید بین‌المللی در خاورمیانه و شمال آفریقا شد.