احمد بستانی

احمد فردید بی‌تردید یکی از مهم‌ترین اندیشمندان معاصر ایرانی به شمار می‌رود. اهمیت فردید نه تنها به دلیل جایگاه فکری او بلکه و مهم‌تر از آن به دلیل تاثیرگذاری شگرف او بر روشنفکران و گفتمان‌های ایدئولوژیک معاصر است. همین ویژگی از فردید چهره‌ای جنجال‌برانگیز ساخته است. ازیک سو شاگردان و پیروان وی او را حکیمی والامقام و بزرگترین متفکر ایران معاصر معرفی می‌کنند و از سوی دیگر مخالفان و منتقدان از او چهره یک شارلاتان فکری را ترسیم می‌کنند. همین امر، درکنار توجه به این واقعیت که او تقریبا هرگز چیزی ننوشت و به تعبیر مشهور فیلسوف شفاهی بود، کار بررسی و مطالعه آثار و میراث فکری او را با دشواری‌های گوناگونی مواجه می‌سازد. اگر از کتاب محمدمنصور هاشمی که گزارشی منصفانه و بیشتر توصیفی-تحلیلی از افکار فردید و میراث او عرضه کرده است بگذریم، به ندرت نوشته‌ای تحلیلی و انتقادی می‌توان یافت که فارغ از حب و بغض به داوری درباب اندیشه‌های احمد فردید پرداخته باشد. البته انتشار پژوهش مفصل علی میرسپاسی نه تنها معرفی شایسته‌ای ازفردید به آکادمی بین‌المللی بود، بلکه نخستین نوشته جامع درباره حیات، اندیشه و تاثیرگذاری فردید نیز محسوب می‌شد. با‌این‌حال کار میرسپاسی بیشتر از جهت تاریخی و جامعه‌شناختی اهمیت دارد و نسبت به ظرافت‌های فلسفی احمد فردید و منابع حکمی اندیشه او بی‌توجه است یا در پاره‌ای موارد آکنده از سوء‌برداشت و تفسیرهای نادرست.