مهدی فدایی مهربانی

گرجستان بین سلسله جبال قفقاز و بخش باختری ماورای قفقاز واقع است. غیر از گرجیان که به تعبیر خواجه نظام مردمانی «نیک باشند» و دوسوم جمعیت این کشور را تشکیل می‌‌دهند، باقی جمعیت دارای اقوام ارمنی، آذری، ابخازی، روس و در نهایت آسی هستند که آخری قوم ایرانی‌نژاد محسوب می‌شوند. اقوام گرجی همواره در تاریخ ایرانی نقشی اساسی داشته‌اند. غیر از مردان گرجی که در سیاست ایران همواره مؤثر بوده‌اند و برخی چون اتابک اعظم که وزیر داخلۀ دربار ناصری و امین السلطان که صدراعظم سه شاه ایران یعنی ناصرالدین شاه، مطفرالدین شاه و محمدعلی شاه بود، و دیگر گرجیانی که در نهضت مشروطیت ایران نقشی اساسی داشتند، زنان گرجی نیز همواره در ساختار قدرت حضور داشته‌اند؛ در دوران صفویه حتی برای به سلطنت رساندن حیدرمیرزای گرجی که پنجمین پسر شاه طهماسب یکم و از مادری گرجی به نام سلطان‌زاده خانم بود نقش مهمی ایفا کردند. زنان گرجی در فرهنگ ایرانی، غیر از دوران شاهان قاجار که عمدتاً‌ از تصویر و تصوری اروتیک از ایشان فراتر نرفتند، همواره به نیکی یاد شده و غیر از خود خواجه نظام‌الملک طوسی، شاه عباس، شاه طهماسب، شاه صفی، شاه عباس دوم، شاه سلیمان دوم، و شمار زیادی از بزرگان دیگر زنان گرجی اختیار کرده‌اند. حتی شاه عباس به خاطر زنان گرجی خود زبان گرجی آموخته بود.