سید ناصر سلطانی

مهم‌ترین دستاورد جنبش مشروطه‌خواهی که در قانون اساسی به «اساس مشروطیت» شناخته می‌شد که «جزئاً و کلاً تعطیل‌بردار نیست»؛ شناسایی ولایت و حاکمیت عامه در اداره امور عمومی بود. این دستاورد بزرگ به سبب آماده نبودن شرایط انتقال چنین ولایت و حاکمیتی از شاه و از فقیهان به ملت به تدریج فراموش شد و با تجاوزهای مکرر به حق مشارکت ملت در اداره امور عمومی از حکومت مشروطه سلب اعتبار شد و در چنین شرایطی چاهراه‌های دیگری در برابر ملت ایران گشوده می‌شد که هر یک به نوبه خود مشروطیت را «فکر عاریتی» می‌شمردند که «عاریه‌ای بود و مربوط به فرهنگ اسلام نبود» یا «دفع فاسد به افسد بود» یا «یک سند کهنه بی‌مصرف بود».