رضا یعقوبی

پس از بی‌روح شدن مشروطیت از ضربات چپ و چپ‌گرایان وطنی، برای نخستین بار، فریدون آدمیت تأمل در مشروطیت ایران را به‌عنوان یک پدیدۀ مهم و موثر در تاریخ معاصر ایران، موضوع پاره‌ای از پژوهش‌های علمی خود قرار داد و مشخصاً با تالیف دو اثر درخشان «مجلس اول و بحران آزادی» و «اندیشۀ ترقی»، اندیشۀ نیمه‌جان مشروطیت ایران را جانی دوباره بخشید. مسیری که فریدون آدمیت، به‌درستی، برای پژوهشگران اندیشۀ معاصر ایران ترسیم و باز نمود، مجرایی برای تاملات جدّیِ جواد طباطبایی در حوزۀ مشروطیت ایران شد. طباطبایی، شاید به تأسی از کوزلک، مشروطیت ایران را «آستانۀ تجدد»، در تاریخ ایران می‌انگاشتند و به‌کرات بر تمرکز بر وجوه حقوقی مشروطیت ایران تاکید می‌نمودند و معتقد بودند که مشروطیت ایران یک واقعۀ حقوقی است و باید به وجوه حقوقی این امر توجه و تامل نمود. تاکیدات مکرر طباطبایی بر وجوه حقوقی مشروطیت و تالیف آثاری درخشان در این حوزه، مجرایی برای ورود برخی از دانشجویان حقوق عمومی به این حوزه شد. نخستین بار ناصر سلطانی با انتخاب موضوع «مفهوم قانون اساسی در مجلس اول مشروطه» برای رسالۀ دکتری خود در فرانسه این راه را در تاریخ حقوق ایران، به‌عنوان دانشجوی حقوق، به‌عنوان موضوع رسالۀ دکتری خود انتخاب نمودند و این بخت را داشتند که جواد طباطبایی نیز به‌عنوان یکی از داوران رسالۀ ایشان، در جلسۀ دفاع از رساله در دانشگاه اکس مارسی 3 فرانسه حضور داشته باشند.