صادق حقیقت

در دوره حیات شایگان، پایان‌نامه‌ای در دانشگاه مفید توسط رضا حزباوی (به راهنمایی صاحب این قلم) در خصوص تحول اندیشه شایگان دفاع شد (1395). قصد اولیه ما این بود که این مسئله را با خود ایشان در میان بگذاریم؛ و به همین جهت، وقت ملاقاتی از ایشان گرفتیم؛ هرچند متأسفانه، اجل مهلت نداد و ایشان به دیار یار شتافت. به هر روی، به نظر می‌رسد می‌توان آثار و تفکر وی را به سه دوره مجزا تقسیم کرد. شایگان اول در ادیان و مکاتب فلسفی هند و آیین هندو و فلسفه اسلامی و هندویسم و تصوف نشان می‌دهد که به چه میزان، تحت تأثیر هانری کربن، به فرهنگ شرقی علاقه دارد. هند به شکل خاص برای وی موضوعیت داشت. شایگان در دهه 50 با تأثیرگرفتن از محافل احمد فردید، غرب‌ستیز شد و رویارویی شرق و غرب را مطرح کرد. از جمله اندیشمندان غربی که در این دوره بر وی مؤثر بودند، می‌توان به نیچه، هایدگر و یاسپرس اشاره کرد. وی به سال 1355 در کتاب بت‌های ذهنی و خاطره ازلی سعی می‌کند تفاوت‌های شرق و غرب را برجسته کند.