مصطفی محقق داماد

آنچه برای من معجب و شگفت‌آور است این است که ایشان با وجود آنکه هرگز درس فقه و اصول را در یک حوزه سنتی تحصیل نکرده بودند، ولی انصافا متون قدما را کاملا دست می‌یافتند و به عمق آنها نائل می‌شدند. این نکته در سراسر آثارشان مشهود است. از متن مبسوط شیخ طوسی قرن پنجم یا شرایع محقق حلی قرن هفتم و تذکرة‌الفقهای علامه حلی قرن هشتم و بالاخره مکاسب شیخ انصاری قرن دوازدهم مطالب را به‌زیبایی استخراج و در دسترس خوانندگان قرار داده‌اند. جالب آنکه ایشان از نخستین کسانی است که در فلسفه حقوق تالیف دارد. در این کتاب به منابع منطقی، فلسفی و اصولی ارجاع می‌دهند، برخی از آن منابع از نظر امثال اینجانب، یعنی کسانی که سابقه تدریس و تدرس در حوزه‌های سنتی داریم، برای فهم آنها نیاز به استاد دیدن دارد. ولی ایشان با شجاعت کامل از همان منابع دست‌اول مطلب را نقل کرده و به‌خوبی استنتاج کرده است و از این جهت واقعا شگفت‌آور است.