۱۴:۰۳
ناقدِ مارکسیسمِ ایرانی؛ زندگی فکری عبدالکریم سروش. پرده دوم

حامد زارع

یکی از مقاطع مهم زندگی عبدالکریم سروش شش سالی است که میان پیوستن به موج انقلاب اسلامی در سال 1357 تا استعفا از ستاد انقلاب فرهنگی در سال 1363 است. این شش سال خط تمایزی واضح با سال‏‌های بعدی زندگی فکری سروش دارد که با نگارش مقاله «از تاریخ بیاموزیم» در شماره بیستم کیهان فرهنگی قابل‏‌تشخیص است. سروش در شش سال یادشده هیچ‏گاه شمشیر برنده خود را برای مقابله با «تاریخ‏پرستی» غلاف نکرد و با ایستادگی تمام‏قد در برابر «اخلاق علمی‏‌گرایان»، ابزار نظری مارکسیست‌‏ها را منهدم می‏کرد. آموزه کانونی این برهه از زندگی فکری سروش این بود که نمی‏توان با اثبات یک واقعیت در تاریخ، نتایجی اخلاقی از آن گرفت. آموزه‏ای که به‏‌وضوح تحت‌‏تاثیر کارل ریموند پوپر فیلسوف تحلیلی بود و سروش با تمسک به او از ذات‏گرایی در علم و فلسفه رهایی یافته بود. اما در میانه دهه شصت خورشیدی و زمانی که صدای بسط و قبض تئوریک شریعت بلند شد، انتقادات سروش علیه مارکسیسم نیز به حاشیه رفت و دوران دیگری در زندگی او آغاز شد.

نظر کاربران