ابوالفضل دلاوری

مقاله استاد بشیریه در دوره‌ای نوشته شده که جامعه سیاسی و فکری ایران به‌تازگی تجربه رویدادها و تحولات موسوم به «جنبش اصلاحات» را پشت سر گذاشته بود. این «جنبش» در جریان برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۷۶ و با طرح گفتارها و شعارهای معطوف به توسعه سیاسی و مدنی از سوی سیدمحمد خاتمی آغاز شد. بعد از پیروزی انتخاباتی خاتمی با گشایش قابل ملاحظه‌ای که در حوزه مطبوعات، تشکل‌های سیاسی و عرصه عمومی ایجاد شد، ابعاد گفتمانی این جنبش در میان لایه‌های مختلف اجتماعی، به‌ویژه طبقات متوسط جدید شهری نفوذ کرد و بسیاری از مؤلفه‌های اقتدارگرایانه گفتمان سیاسی حاکم بر سال‌های پس از انقلاب و جنگ را به چالش کشید. اصلاح‌طلبان با پایگاه اجتماعی وسیع خود در دو انتخابات بعدی (اولین دوره شوراهای شهرها در سال ۱۳۷۷ و ششمین دوره مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۳۷۸) نیز به پیروزی‌های قاطعی دست یافتند. این موضوع، سطح انتظار مردم، به‌ویژه بخش‌های سیاسی و روشنفکری این جنبش را بسیار بالا برد و این امید را در آن‌ها ایجاد کرد که فرآیند توسعه سیاسی و دموکراتیک شدن سیاست در ایران همچنان به پیش خواهد رفت و برگشت‌ناپذیر خواهد شد.