حامد زارع

در میانه تابستان و درست زمانی که پس از شرکت در یک نشست نقد و بررسی کتاب گعده‌ای با حضور برخی دوستان اهل ادب و فرهنگ برپا بود، محمدرضا زائری، نویسنده و روزنامه‌نگار قدیمی ایده‌ای را به میان نهاد که اکنون پس از شش ماه به مرحله آخر رسیده است. ایده این بود که از دانشوران و دانشمندان علوم انسانی و اجتماعی بخواهیم که مهمترین و اثرگذارترین مقالاتی که در طول این چند دهه خوانده‌اند را فهرست کنند. بدیهی است قید «مهمترین» و «اثرگذارترین» به دشواری و نسبی بودن نتایج نظرسنجی می‌افزود. چه اینکه ممکن بود «اثرگذارترین» مقالات، بهترین مقالات نبوده باشند. در زمینه علوم انسانی و اجتماعی با توجه به کیفی بودن سنجه‌های مطلوبیت و اهمیت، قضاوت ناراحت‌تری نیز در پیش روی گزینش‌گران قرار دارد. با علم به همه این چالش‌ها، تصمیم گرفته شد که مجله سیاستنامه قدم در این میدان گذارد و از از استادان و پژوهشگران بخواهد که مقالات مدنظر خود را فهرست کنند. با توجه به اینکه پیشتر و در شماره 21 سیاست‌نامه که ویژه‌نامه قرن علوم سیاسی ایران بود، نظیر چنین نظرسنجی درباره دانش سیاست برگزار شده و به نتایج قابل قبولی رسیده بود، به نظر می‌رسید نظرسنجی درباره مقالات برتر نیز با همه اما و اگرهایش بتواند حاوی نکات و نتایجی باشد که مخصوصا برای دانشجویان و افرادی که در ابتدای راه جستجوگری در عرصه علوم انسانی و اجتماعی ایران هستند مفید باشد. اما در نظرسنجی بهترین و موثرترین مقالات علوم انسانی ایران پس از انقلاب و در بازه زمانی 45 سال اخیر، 135 نفر از دانش‌پژوهان شرکت کردند و از 530 مقاله نام بردند. 15 مقاله اول که مورد اشاره بیشترین افراد شرکت‌کننده در نظرسنجی بود بدین شرح در جدول رتبه‌بندی شده است.