فرهنگ رجایی

معلم اول ارسطو است که فکر می‌کرد دوستی شرط لازم برای هر زندگی جمعی است. وی کتاب هشتم از اخلاق نیکوماخوسی خود را چنین آغاز می‌کند: «اهتمام بعدی من … بحث از دوستی است. چون دوستی یک فضیلت است و بالاتر از آن جزء جدایی‌ناپذیر زندگی جمعی است» (۱۱۵۵الف). جدایی‌ناپذیر است چون «دوستی پادشاه [بخوانید حکومت] با رعایایش [بخوانید شهروندان] به معنای برترین احسان است؛ چون پادشاه وقتی به رعایای خویش مهر و خوبی می‌ورزد که دغدغهٔ فهم و تشویق آسایش آن‌ها را داشته باشد، آن‌طور که چوپانان دربارهٔ گوسفندان خود توجه می‌کنند و مهر می‌ورزند» (۱۱۶۱الف). افزون بر این، ارسطو در کتاب سیاست که مستقیماً به تحلیل امر سیاسی می‌پردازد مدعی است که دوستی، کشور/ مُلک/ دولت را از بحران و نابودی نجات می‌دهد: «به گمان ما دوستی برترین مصلحت در هر کشور است، چون بهترین نگهبان آن در برابر آشوب‌ها و انقلاب‌ها علیهٔ وحدت جامعهٔ سیاسی است» (۱۲۶۲ب).