احمد پاکتچی

هم‌زمان با ورود اسلام به ایران، حوزه‌های علمیه و محافلی را شاهد بودیم که از همان قرن اول هجری به وجود آمدند و به مطالعات قرآنی پرداختند. در طی ۱۴۰۰ سال همواره دانشگاه‌ها را به معنی قدیم خودش داشتیم و نظام دانشگاهی ایران چیزی نیست که طی چند دههٔ اخیر به وجود آمده باشد. اما با در نظر گرفتن اینکه ما امروزه دو اصطلاح دانشگاه و حوزه را به دو معنای جداشده از هم و با تعبیر نظام حوزوی و نظام دانشگاهی به کار می‌بریم، منظور از دانشگاه تعریفی است که وزارت علوم و سیستم جدید ارائه می‌دهد و منظور از حوزه آن نظام دانشگاهی است که از قدیم به صورت سنتی وجود داشته و حلقه‌های تعلیم و تعلم در آن شکل می‌گرفتند. اما زمانی که از دانشگاه به معنای اخص و به صورت نهادی خاص با ویژگی‌هایی که در نظام غربی شکل گرفته و بعد وارد ایران شده بحث می‌کنیم، می‌بینیم نظام آموزش عالی جدید در واقع به دنبال این است که آن ارزش‌های موجود از قبل را در نظام خودش وارد و از آن استفاده کند. به عبارت دیگر شاهد یک نوع تلفیق هستیم میان یک نظام آموزشی جدید و بین ارزش‌ها و میراث فرهنگی که از گذشته در این کشور وجود دارد.