حامد زارع

هر از چندگاهی سوزاندن کتاب آسمانی مسلمانان یا رسم کاریکاتور پیامبر اسلام در کشورهای اروپایی به خشم و انزجار عمومی و تحریک احساسات جامعه‌ی اسلامی دامن می‏زند. چه این‌که توده‌ی مسلمان در طول تاریخ و در دفاع از کتاب آسمانی خود غیور و سلحشور ظاهر شده‌اند. اما نخبگان مسلمان چه مواجهه‌ای با قرآن داشته‌اند؟ به نظر می‏رسد پیدایش و پرورش علم تفسیر که راهی برای تأویل آیات قرآن باز کرده است، مهم‌ترین نمود و نماد مواجهه‌ی نخبگان مسلمان با قرآن است. از زمانی که محمد بن جریر طبری اولین تفسیر مکتوب و مدون قرآن کریم را عرضه کرد، تا به امروز که مصحف شریف را با سنجه‏های هرمسی می‏کاوند، مکاتب متفاوت تفسیری و همچنین جریان‏های گوناگونی در زمینه‌ی تفسیر قرآن در کشورهای مسلمان به منصه‌ی ظهور رسیده است. بدون آن‌که در پی کندوکاوی تفسیرشناسانه و نیز نیت‌خوانی مفسران از مواجهه با قرآن کریم باشیم، باید اذعان کرد که با تفسیر به مثابه‌ی یک علم باید روبه رو شد.