امیرتیمور شیبانی
آشنایی دکتر سیدجواد طباطبایی با زبان فرانسه به دوران تحصیلات ابتدایی ایشان در شهر زادگاه خود تبریز بازمیگردد، یعنی دورانی که زیر نظر آموزگاری ارمنی تحصیل زبان فرانسه را آغاز کردند. این آشنایی عمیق با زبان فرانسوی، دانش الهیاتی و دینی ایشان و نیز تحصیلات فلسفه سیاسی سوربن، گهگاه مطبوعات و مراکز علمی فرانسوی را بر آن داشته تا در مواقع رویدادهای مهمی همچون حوادث تروریستی ۱۱ سپتامبر و حملات پاریس و نیز وقوع بهار عربی، که طی آنها بحث هویت اسلامی و چالشهای مرتبط در جهان غرب مطرح شدند، به این استاد صاحبفکرِ فلسفه و علوم سیاسی ایرانی مراجعه کنند. در این نوشته سعی داریم ضمن مرور سه عدد از مقالات دکتر طباطبایی و اشارهای گذرا به یکی از مصاحبههای ایشان با روزنامه لیبراسیون، نکات کلی و اساسی آنها را از نظر بگذرانیم. با مرور کلی نکات کلیدی منعکسشده در این نوشتهها، میتوان به این نکته پی برد که همه آنها گویای دغدغههایی مشترک درباره لزوم اندیشیدن به ویژگیهای سنت و رسیدن به شناختی صحیح از خود و نیز مدرنیته، به دور از ایستایی فکری، افتادن به دام تئوریهای توطئه و فروکاستن فهمِ مدرنیته اروپایی به عناصری سطحی و جهانسومگرایانه در قالبهایی چون امپریالیسم، استعمار و تهاجم فرهنگی هستند. از آنجا که دکتر طباطبایی در مقالات و مصاحبه مربوط به حوادث ذکرشده، به بحران هویتی ریشهدار در جهان اسلام از منظری فکری و تاریخی میپردازد، مناسب دیدم این گزارش را با مرور مقالهای آغاز کنم که قدری بیشتر به تشریح این مفاهیم اختصاص یافته است.