عبدالمجید مبلغی

بازشناسی روش‌شناختی نوشته‌های طباطبایی می‌تواند کارکردی فراتر از شناخت برنامه پژوهشی طباطبایی نیز داشته باشد و از آن چونان پیش‌درآمدی برای رویکرد به روش‌شناسی‌های بومی‌اندیش و بوم‌نگر در پژوهش پیرامون ایران بهره گرفت؛ روش‌شناسی‌هایی که باید، به فراخور پیچیدگی‌های پرسمان خلیده به پای ایران در علوم انسانی، برای رودررویی با دشواری‌های چندسویه تاریخ پایه‌ای این مرز و بوم، سازگاری یابند و توش و توانی شایسته را در شناخت ایران، به گونه‌ای انتقادی و پرسشگرانه، فراهم آورند. اکنون، در نبود کوشش و پشتکاری از این دست و در ناتوانی از درانداختن دستمایه‌های تازه روش‌شناختی برای انجام پژوهش‌های چالش‌برانگیزی از این گونه، بهره‌برداری سرسری از روش‌شناسی‌های در دسترس و سازگاری‌نیافته با نیازهای پهنه پیچیده پژوهش پیرامون ایران، به کم‌مایگی‌های دیرپایی دامن زده است که گره‌ای از کار فروبسته ما نمی‌توانند گشود و به کار شناخت گذشته و گام زدن در راه آینده ایران نمی‌توانند آمد. چنین کوشش‌های رنجوری، درنگرش پرتوبخشی را پیش روی پویندگان دریافت «دانش ایران» روشن نمی‌کنند و راهی به گوهر شب چراغ آگاهی سودمند و کارگشا در ایران‌پژوهی پای‌ای، که باید آن را برجسته‌ترین و شوربختانه فراموش‌شده‌ترین پهنه پژوهش در علوم انسانی اینجا و اکنون ما دانست، نمی‌نمایند.