احمد بستانی

اهمیت کار طباطبایی در این بود که به این نکته مهم توجه نشان داد که هر نظریه‌ای که در بستر غربی جایگاه و کارکردی داشته است لزوماً به کار ما نخواهد آمد. این بحث را طباطبایی به ویژه در کتاب «ابن خلدون و علوم اجتماعی» موضوع بحث جدی خود قرار داد. در این کتاب او نشان داده است که خوانش میراث اسلامی با عینک جامعه‌شناسی اروپایی نه تنها به تاسیس علوم اجتماعی جدید نمی‌انجامد، بلکه به ایدئولوژی‌های خطرناک دامن می‌زند که ما را هم از شناخت سنت خود و هم از آگاهی نسبت به مبانی متافیزیکی علوم اجتماعی جدید غافل می‌کند. نکته دوم این است که طباطبایی معتقد بود بحث درباب اندیشه سیاسی جز با تامل در وضعیت تاریخی ما میسر نخواهد شد. تاکید مدام او بر این که ما ابتدا باید موقعیت تاریخی خود را روشن کنیم یعنی پرسش‌هایی طرح کنیم که از وضع کنونی ما برمی‌خیزند و لزوماً برای انسان ایرانی صد سال یا دویست سال قبل مطرح نبوده‌اند. ازهمین روی طباطبایی معتقد بود اندیشه‌ورزی جز با نگرش تاریخی میسر نخواهد شد. این نکته بود که کار طباطبایی را به این سوق داد که به جای نظریه‌پردازی سیاسی درباره دولت، جامعه، پارلمان، قانون و مانند آن، ترجیح دهد به تاریخ‌نگاری اندیشه سیاسی در ایران بپردازد و پروژه مطالعاتی خود را یکسره در خدمت آن قرار دهد.