فرهنگ رجایی

بنیانی‏ترین نکته، این است که با توجه به انگاره «جمهوری» برای توصیف دانشگاه، آرمانی‏ترین روش اداره و گرداندن دانشگاه در اصطلاح ساده اما بسیار پیچیده «خودگردانی» و «استقلال» بیان می‏شود و آنچه متضمن استقلال و خودگردانی در دانشگاه است، دو مفهوم «آزادی جستار علمی» و اتحاد و همراهی «آموزش و پژوهش» هستند. این دو مفهوم بیش از هرجا در اندیشه ادیب، زبان‏شناس، سیاست‌مدار و فیلسوف پروسی، «ویلهلم فون هومبولت» (1835-1767) ‌یافت می‏شوند که در درس‏گفتار اول این مجموعه با او آشنا شدیم؛ کسی که بنیان‌گذار دانشگاه در برلین بود و اندیشه او درباره انگاره دانشگاه، بر آلمان و بسیاری نقاط جهان تاثیرگذار بوده و است. چکیده و بیان دقیق‌تر این گزاره، در سخنرانی «استیون مولر» (‌2013-1927) مشاهده می‏شود که- مولر بین سال‌های 1972-‌1990، ریاست دانشگاه جانز هاپکینز در آمریکا را برعهده داشت- که در مراسم یکصد و پنجاهمین سال‌مرگ «هومبولت» در برلین، در سال 1985 عرضه شد: «ویلهلم فون هومبولت همآن‌قدر روحِ بنیان‌گذارِ دانشگاه جدید در ایالات متحده بود، که در آلمان. اگر انسان، فون هومبولت را پدر دانشگاه جدید در آلمان بخواند، به‌ناچار باید او را پدربزرگِ دانشگاه در آمریکا خطاب کند.