گفت‌وگویی با گورباچف پیرامون اینکه چرا شوروی تغییر را تاب نیاورد و فروپاشید/ ترجمه سپیده رحمن‏‌پور

کودتای نافرجام و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، پایان رسمی پرسترویکا را رقم زد. اما پیشتر تا جایی پیش رفته بود که بازگشتی نداشت. ۲۰ سال بعد در روسیه جوانانی هستند که فقط آزادی را می‌شناسند؛ این یک دستاورد بزرگ است. پس از پرسترویکا، پس‌روی‌هایی در سیاست داخلی روسیه روی داده که همه چیز را برای ما بدتر کرده است؛ مانند کوبه‌درمانی بوریس یلتسین، یک جهش بی‌قید و فاجعه‌آمیز به سمت اقتصاد بازار، به جای تکاملی که مدنظر پرسترویکا بود. این مصیبت دیگری بود که نام انقلاب را به خود اختصاص داده بود. اندیشه من این بود که پرسترویکا ۳۰ سال بعد آشکار شود اما به پیش‌روی کُند متهم شدم. سعی نمی‌کنم که خودم را توجیه کنم. ما اشتباه کردیم. برای مثال برای اصلاح حزب مدتی طولانی منتظر ماندیم؛ برای اصلاح اتحادیه مدتی طولانی منتظر ماندیم که به جای فدراسیون واقعی، تبدیل به نهادی اداری شده بود. با رشد طبقه حرفه‌ای و روشنفکران در سراسر جمهوری، آنها قادر به اداره کامل‌تر خودشان شده بودند.