فرهنگ رجایی

قبل از آغاز بحث پاره دوم از پرسش «چیستی دانشگاه»، مایلم از دانشوران و خوانندگان فرهیخته که به مطلب توجه کرده و با پرسش‌های پست الکترونیک نشان دادند که بر موضوع مهمی انگشت گذاشته شده است، سپاس‌گزاری کنم. فکر می‌کنم به دو پرسش درباره پاره اول بحث، پاسخ داده یا پرسش را بسط بدهم. پرسش اول این بود که آیا در به‌کار بردن واژه جمهوری برای مجموعه‌ای که از تجمع دانشجو، اساتید، همکاران اداری، و نهادهای متفاوت تشکل می‌شود، تعمد وجود داشته است یا خیر؟ پاسخ مثبت است و امیدوارم مفصل‌تر در پاره چهارم و آخر که به کارکرد دانشگاه اختصاص دارد، موضوع را بیشتر بشکافم، اما فعلاً می‌گویم که به دلیل نقش خاص دانشگاه، واژه جمهوری در زبان عربی- یا بنابر ادعایی که شده است، ریشه در زبان‌های اولیه ایرانی دارد- معادل لاتین آن «رِس‌پابلیکا» به‌معنای «جمع و همگان» است و یعنی برای القای جایی است که خصوصی، محلی و حتی زمانی و مکانی نیست. دانشگاه چنین است و مقولات مربوط به آن، یکی از جنبه‌های «قانون عقل جهان‌داری» است؛ یعنی تجمعی از افراد است که دغدغه مقولات کلان و همگانی و وراشخصی، ورازمانی و ورامکانی را دارند. این دغدغه بر شکل‌گیری، اهداف، و حتی کارکرد و مدیریت آن نیز تاثیر می‌گذارد. از این‌رو، این واژه را دقیق و آشکارکننده می‌دانم.