مهدی زیبایی
موج فراگیر ناآرامیهایی که اواخر سال ۲۰۱۰ میلادی جهان عرب را دربرگرفت و زمینهساز پیروزی انقلابهای یاس و نیل به ترتیب در تونس و مصر، سرنگونی دولتها در یمن و لیبی و در نهایت بروز جنگ داخلی در سوریه شد، یکبار دیگر این سوال را در اذهان علاقهمندان به حوزه مطالعات انقلاب برجسته ساخت که چرا این موج از انقلابها و تحولات به وقوع پیوستند؟ مگر نه اینکه متفکران در چند دهه گذشته و طی نسلهای چهارگانه نظریه انقلاب به تدوین و نظاممند کردن دلایل بروز انقلابها پرداخته بودند؛ چرا دولتها با شناسایی این عوامل قادر به مهار امواج انقلابی نیستند؟ به طور کلی، دومینوی ناآرامیهای عربی موجب نگارش آثاری فراوان در هر دو حوزه عملی و نظری شد که هر یک از زوایایی متفاوت به این پرسشها پرداختهاند. برخی به تفاوت نظامهای جمهوری و پادشاهی در برابر این موجهای ناآرامی پرداختند. پارهای نیز زمزمههای آغاز نسل پنجم نظریههای انقلاب به واسطه ناآرامیهای مورد بحث را مطرح کردند.