احمد نقیب‌زاده

کرنلیوس کاستوریادیس (Castoriadis) متفکر یونانی-فرانسوی به درستی بر این باور است که هر جامعه‌ای افزون بر وجه عینی خود، دارای یک نهاد ایماژینر هم هست که به مراتب از وجه عینی آن تاثیرگذارتر است. زیرا اعمال انسان‌ها برگرفته از دنیای ایماژینر یا تصورات ذهنی آنهاست و به باور او دموکراسی واقعی هم زمانی حاصل می‌شود که سیاست عملی در یک جامعه با دنیای ایماژینر آن مطابقت داشته باشد. شاید کمتر ملتی مانند ایرانیان را بتوان پیدا کرد که دنیای ایماژینر آنها تا این اندازه بیدار و تاثیرگذار باشد. هانری کربن یکی از ایران‌شناسانی است که به این نکته پی برد و به مطالعه تاثیر رمزگان‌های تشیع بر ذهنیات ایرانی‌ها پرداخت. این دنیای ایماژینر ایرانی و متاثر از تاریخ و مفاهیم شیعی بیش از هر زمان خود را در انقلاب 1357 نشان داد. در یک طرف دستگاه یزیدی و در دیگر سو امام حسین(ع) و یارانش. و باید به این نکته هم اشاره کرد که این نهاد ایماژینر ایرانی هیچ‌گاه به اندازه این چهل سال تحول نیافته بود. دنیای ایماژینر پیوسته تحت تاثیر عوامل گوناگون در حال تغییر و تحول است و اگر قرار بر دموکراسی باشد، قوانین هم باید پابه‌پای این تغییرات روزآمد شوند. ایرانیان خیلی زودتر از غربی‌ها با مفاهیم سیاسی، حکومت‌داری و ملزومات آن مانند عدل و انصاف، رفاه رعیت و غیره آشنا بودند، پس از اسلام هم نصایح‌الملوک و اندرزنامه‌ها و سیاست‌نامه‌ها حکایت از استمرار اندیشه‌های ایران پیش از اسلام دارد.