یدالله موقن

یعنی در دولت‌های مدرن غربی به قول نیچه انسان جای خدا را گرفته است. نیچه سرشت روشنگری و پیامدهای آن را خوب تشخیص داده بود. او می‌گفت تا پیش از روشنگری خدا همۀ معیارها را برای انسان تعیین می‌کرد. وظیفۀ انسان فرمانبرداری از اوامر خدا بود نه شناخت طبیعت و جامعه. اما اکنون انسان جای خدا نشسته است و معیارهایی نیک و بد را خود تعیین می‌کند. انسان به جای خدا قرار گرفته و قانونگذاری می‌کند. پس خدا مرده است. انسان به مقام سوژه یا شناسنده رسیده است. اکنون انسان در این مقام باید ارزش‌ها، معیارها و هدف‌ها را خودش برای خود تعیین کند و آنها را روشن سازد. کاری که قبلا آسمان برای انسان انجام می‌داد و این کار به سکولار شدن کامل جهان می‌انجامد.