سید حسن حسینی

حکمت خالده یک نظریۀ فلسفی صرف و یا یک دیدگاه کلامی و عرفانی نیست؛ حکمت خالده یک جهان‌بینی الهی جامع در مورد همۀ پدیده‌های هستی‌ است. فلسفه، عرفان، کلام، ادبیات، هنر، اخلاق و همۀ شئون انسانی و البته همۀ مراتب هستی، در این جهان‌بینی الهی تبلور می‌یابد. در این جهان‌بینی، فلسفه صرفاً فعالیتی مقدّس برای شناخت جاویدان خرد، و هدف آن نمایان ساختن حقیقتی به نام واحد مطلق است و ازاین‌رو از دیدگاه نصر، بسیاری از علوم و معارف و فلسفههایی که عقول جزئیه را مشغول و تباه کرده است، مانع وصول به حقیقت و مخالف عقل حقیقی است. عین همین الگو در مورد علم نیز صادق است. علم و دانش‌های تجربی نیز باید در مسیر کشف راز هستی در شناخت ابعادی بسیار کوچک از شگفتی‌های آفرینش آن امر مطلق باشد، و اگر حاصلی غیرازاین باشد همه حجاب است و مانع. هنر و ادبیات و معماری و مینیاتور و اخلاق نیز بر همین محور اتکاء دارد. اگرچه جاودان خرد، جهان‌شمول است، و در تمامی ادیان و تمدن‌های اصیل، محور بنیادین تلقی شده است، و اگرچه این حکمت نه شرقی است ذاتاً و نه غربی، امّا خاستگاه آن به لحاظ سابقۀ تمدنی بیشتر در شرق، و در قرن بیستم به پشتوانه عظیم این سابقۀ تمدنی، به اروپا و امریکا بازمی‌گردد. سیّد حسین نصر در حال حاضر آخرین حلقۀ از این حکمت دیرینه، و تنها نمایندۀ مسلمان شیعی این حکمت در غرب است.