حسین شقاقی

دکتر مهدی حائری یزدی در مقاله «وحدت وجود در فلسفه اسلامی» که در چاپ های دوم به بعد کتاب «هرم هستی» منتشر شده است، یک خطای –به بیان خود وی- «عظیم و خانمان سوز منطقی» (هرم هستی، چ دوم، ص 113) را به منطق جدید نسبت می دهد و آن را منشاء خطاهای دیگری می داند و سعی می کند از منظر فلسفه و منطق اسلامی چنین خطایی را اصلاح کند. اما آنچه به زعم ایشان خطای عظیمی است، چیست؟ بحث بر سر جملات با سور جزئیه است. در منطق جدید جملات با سور کلیه، قضایای شرطی تلقی می شوند، مثلا وقتی می گوییم «هر انسانی حیوان است» این قضیه در واقع یک قضیه شرطی است: «اگر چیزی انسان باشد، آن چیز حیوان است». دکتر حائری اظهار می کند که تا اینجا او –به نمایندگی از فلسفه و حکمت اسلامی- با منطق دانان جدید موافق است، اما خطای منطقدانان جدید اینجا است که قضایای با سور جزئیه را از شمول این حکم خارج کرده اند و آنها را قضایای شرطیه ندانسته اند، و سور جزئیه را سور وجودی قلمداد کرده اند (رک هرم هستی، چ دوم، ص 113).