میلاد حسینی

سوتلانا الکسیویچ صدای نسل‌ها و سال‌های مختلف را جمع کرده و ترکیبی از تلخی و فرصت‌های از دست رفته را شکل می‌دهد. از زنان و مردانی که جوانی‌شان در رویای آرمانشهر تباه شد و دیکتاتوری استالینی را با پوست و خون لمس کردند تا جوانانی بی‌علاقه به تاریخ که مبهوت شعارهای هیجان‌انگیز شده‌اند و شیفتهٔ مارکس و لنین و ایدئولوژی چپ هستند و دقیقاً نمی‌دانند دل به چیزی بسته‌اند که گذشتهٔ پدران و مادرانشان را دود کرد. سوتلانا الکسیویچ در کتاب‌های «صداهایی از آرمانشهر» تکه‌تکه وقایع مهم و اثرشان بر زندگی مردم را از زبان مردم روایت می‌کند و در «زمان دست‌دوم» که آخرین کتاب این مجموعه است مسئلهٔ فروپاشی را زیر ذره‌بین برده و عملاً کامل‌ترین کتاب‌اش دربارهٔ روزهای رفته در شوروی سابق است. کتابی که به خواننده‌اش تصویری جامع عرضه می‌کند و به نوعی می‌تواند مکمل وجه سیاسی و تاریخی فروپاشی شوروی باشد. «زمان دست‌دوم» روایتی است از درون... سرگذشت‌های هولناکی را روایت می‌کند که با واقعیت گره‌خورده است. مکاشفه‌ای دربارهٔ بدن‌های رنج‌دیده و روح‌های متلاشی‌شده. بخشی از جذابیت این روایت مستند، تصویر نزدیک‌تری است از یکی دو دههٔ بعد از فروپاشی و رفتار جوانانی گذاشته‌گرا که نوستالژی یقه‌شان را گرفته است.