محمد ایمانی

شماره پیشین، مقاله‌ای درباره مهم‌ترین فیلسوف سیاسی فرانسه در قرن هجدهم شارل دو منتسکیو نوشتم و در این شماره فرصت را برای مروری بر اندیشه‌های منتسکیوی قرن نوزدهم، الکسی دو توکویل (۱۸۵۹-۱۸۰۵) مغتنم می‌شمارم. اندیشمندی که علی رغم دامنه تاثیر اندک اونسبت به متفکّرانی چون گیزو و کُنت بر اندیشه فرانسویِ قرن نوزده، بدون تردید مهمترین فیلسوف سیاسی قرن نوزدهم فرانسه است. چرا منتسکیو و چرا توکویل؟ آیا منتسکیو و توکویل میتوانند معاصر ما نیز باشند؟ چرا به جای فیلسوفان معاصر غرب به قرن هجدهم و نوزدهم سفر میکنم؟ این پرسشی است که برخی از خوانندگان از من پرسیده‌اند و به نظر من پرسشی اساسی است. در بخش نخست مقاله سعی می‌کنم توضیحی درباره ضرورت تحقیق در آثار فیلسوفان کلاسیک بیاورم. سپس با توضیحی درباره اندیشه توکویل درباره آزادی و نقد او به دموکراسی به طرح ایده «جباریّت اکثریت» در اندیشه او می‌پردازم و در نهایت با دفاع از مفهومِ توکویلی «آزادی» می‌کوشم طرح بحثی درباره مفهوم قُدمایی آزادی پیش بکشم، به امید آن‌که تبدیل به بحثی عمومی در میان ما ایرانیان شود.