مهدی میرابیان تبار

مؤلفه‌های اصلی فلسفه سیاسی هگل پس از نگارش آخرین و مهم ترین اثر وی در این حوزه یعنی کتاب خطوط بنیادین فلسفه حق (1820)، همواره در کانون بحث های فیلسوفان و نظریه پردازان سیاسی بوده است. ابهامات نهفته در این مؤلفه ها و بطور کلی روح حاکم بر اثر، پس از مرگ فیلسوف، سبب ظهور جریان های تفسیری متفاوت و گاه متضادی شد که در میان آنها تفسیرهای منسوب به هگلی های چپ و راست از شهرت بیشتری برخوردارند. این دسته از مناقشات هنوز هم به قوت خویش باقی است؛ با این تفاوت که با فروكش کردن تب و تاب جریان های مارکسیستی و تفسیرهای چپ از فلسفه هگل، مجال و فرصتی فراهم آمده تا برخی از فیلسوفان و پژوهشگران معاصر با رجوع به متن اصلی آثار هگل دیدگاه های تفسیری جدیدی را ارائه کرده و برای رفع پاره ای از سوء تفاهم ها تلاش نمایند. در این میان نظریه دولت هگل بیش از همه مناقشه برانگیز بوده است. سخن مشهور هگل مبنی بر این که «واقع عقلانی و عقلانی واقع است» حمل بر این شد که وی به دنبال صورت بندی نظریه دولتی است تا بتواند از طریق آن وضع موجود را توجیه و پایه های آن را مستحکم نماید.