حمید احمدی

توافق سایکس-پیکو را باید در متن شرایط زمانی تحلیل کرد و با توجه به ادامه اثرگذاری‌اش، آینده آن را پیش‌بینی نمود. این قرارداد در آغاز نخستین جنگ جهانی، زمانی که امپراتوری عثمانی به جبههٔ محور - یعنی همپیمانان آلمان - پیوست، شکل گرفت. تا آن زمان، بریتانیا و فرانسه به عثمانی تا حدی به عنوان یک دولت حائل نگاه می‌کردند، حائلی میان روسیه و هند، مشابه نگاهی که به ایران وجود داشت. زمانی که عثمانی‌ها به نفع آلمان‌ها به جنگ پیوستند، بریتانیا تصمیم به مقابله با عثمانی گرفت؛ هدف شکست عثمانی در جبهه شرقی بود و از این‌رو متحدان لندن نیز باید راضی به اعزام نیرو می‌شدند، چراکه جبهه جدیدی دورتر از اروپا باز شده بود و قاعدتاً در این ائتلاف امتیازاتی هم باید داده می‌شد. این آغاز روندی بود که خاورمیانه مدرن را شکل داد، شکلی که چنان ساختاریافته است که بر هم زدن آن کاری - اگر نه ناممکن - بسیار دشوار است.