محمد ماشین‌چیان

آنچه در احادیث و روایات شیعه و اهل سنت آمده و روی آنها اتفاق نظر وجود دارد، و همانطور که در کتاب «صدر اسلام و زایش سرمایه‌داری» هم به تفصیل توضیح داده شده، جملگی از تسلط پیامبر اسلام بر اقتصاد و تجارت حکایت دارند. علتش این است که که پیامبر خود تاجر بود و میدانست قیمت چیست. یعنی ایشان از موضوع تجارت و بازار ادراک درونی و تجربه عملی داشت نه اینکه از بیرون نگاه کند و بگوید بازار چنین و چنان است. ایشان خود اهل بازار بود و میدانست که قیمت چطور تشکیل میشود بنابراین مثلا آن حرف «قیمت‌ها دست خدا است» شاید معتبرترین حرف اقتصادی اسلام از زبان پیامبر باشد. یعنی در تعیین قیمت ها نباید دخالت کرد. اما اینکه بعدا عده‌ای آمدند و خلاف سیره نبوی این دخالت را توجیه کردند باید دید چه علتی داشته است. شما در طول 1400 ساله تاریخ اسلام فکر نمی‌کنم بتوانید فقیهی پیدا کنید که این حدیث را زیر سوال برده باشد. فقها مالکیت خصوصی و بازار—و مقصودم بازار به معنای تجارت آزاد و بازار رقابتی است—را هیچ وقت، نه فقط زیر سوال نبرده‌اند بلکه به شدت از آن دفاع کرده‌اند. حالا چه شده که ما در ایران انقلاب اسلامی کرده‌ایم و هر دو را زیر سوال برده‌ایم؟ نکته مهم اینجاست.