سیاوش شوهانی
فریدون آدمیت از نخستین مورخانی است که به مسئله تجدد در ایران از نظرگاه تاریخی پرداخته و بیتردید از معدود مورخانی است که پژوهشگران تاریخ معاصر حتی اگر مخالف او باشند، بیمراجعه به آثارش نمیتوانند قلم برگیرند. پیش از او، سنت تاریخنگاری ایرانی به هیچ روی به مسئلهی فكر به مثابه موضوع پژوهش نپرداخته بود و از این رو ظهور تاریخنگاری تاریخ فكر دنبالهی جریان تاریخنگاری یكسره سیاسی آن زمان نبود، آدمیت با روایت تاریخ فکر در عصر قاجار پنجرهای جدید به روی تاریخپژوهان گشود و آغازگر راهی شد که بسیاری در آن گام نهادند. با این همه روایت او از تاریخ فکر نقدناپذیر نیست. اما آنچه در پی میآید صرفا کتابشناسی توصیفی آثار اوست بدون آنکه در این مختصر قصد بررسی و نقد آنها را داشته باشد. در واقع این نوشته درباره آثار اوست و بررسی هر یک از این آثار مجالی گستردهتر میطلبد.