عبدالرحمان عالم

کنفرانس‌های شش‌ساله و قرارداد وستفالیا به جنگ‌های میان کشورهای اروپا پایان دادند. این جنگ‌ها، که بیش‌تر از سی سال ادامه داشتند، اما به سی ساله معروف شدند، گسترده‌ترین و ویرانگرترین جنگ‌های مذهبی، با ماهیتی ملی‌گرایانه بودند که پس از جنبش دگرگون‌ساز به نسبت پراکنده نوزایی و پس از جنبش دین‌پیرایی آغاز شدند و سراسر اروپا را دستخوش بی‌ثباتی گسترده کردند. نخستین جنگ، در ناحیه‌ی بوهم، در اروپای شرقی، میان پروتستان‌های این ناحیه و کاتولیک‌های امپراتوری مقدس روم، در زمان فردیناند دوم، امپراتور اتریش آغاز شد، اما در جریان خود سراسر اروپا، به جز لهستان و انگلستان را در بر گرفت.