شروین وکیلی

در دوران ساسانی دو دولت بزرگ و مقتدر چین و روم در شرق و غرب ایران وجود داشت و گذشته از آن چندین و چند دولت کوچک پیرامونی در حاشیه‌ی قلمرو این ابرقدرت‌های سه گانه‌ تشکیل شده بود. فهم تاریخ عصر ساسانی تنها زمانی ممکن می‌شود که پویایی قدرت میان این سه قدرت با شاخص‌هایی عینی و رسیدگی‌پذیر مورد بررسی قرار گیرد. گذشته از آن، تاریخ دولت‌های کوچک‌تر و گاه زودگذرِ پیرامونی هم بسیار مهم است، چرا که کلید فهم بسیاری از دگردیسی‌های سیاسی و اجتماعی به همین نیروهای حاشیه‌نشین مربوط می‌شود.