محمد حسین رفیعی

حرکت وهابی که از آغاز قرن دوازدهم هجری در منطقه نجد پدید آمد، تاثیرات مهمی در تاریخ اسلام معاصر داشته‌است. شناخت دقیق این حرکت و تحلیل خاستگاه آن، که ادعا می‌شود قرائت صحیح از فقه حنبلی، بل اسلام راستین است، یکی از ملزومات اساسی برای تشخیص راه مقابله با آن است. متاسفانه تاکنون بررسی‌های تاریخی موجود درباب دعوت وهابی، به‌شدت تحت تاثیر ردیه ‌نگاری‌های کلامی قرار داشته و از موضعی بی طرف و علمی به شناخت تاریخ دعوت وهابی پرداخته نشده است. حال آنکه اتخاذ رویکرد بی‌طرفانه به هیچ وجه ناقض تعارضات مذهبی با این حرکت نیست، بلکه راه را برای شناخت بهتر و اتخاذ مواضع عملی‌تر در مقابل این حرکت رو به گسترش می‌گشاید. یکی از موضوعات مهمی که در این شناخت ما را یاری خواهد کرد، و تاکنون مغفول مانده است، تحلیل مواضع و روش‌های مخالفان این حرکت، پیش از شکل‌گیری هژمونی گسترده‏ی آنها در قرن بیستم میلادی‌ست. به‌عبار