فاطمه ذوالفقاریان

پس از اینکه در فصل¬های پیشین تبلور تاریخ در دیوان حافظ بررسی شد و هم¬چنین نگرش حافظ به اندیشه¬های موجود دورانش در فصل پنجم توضیح داده شد، حال در فصل ششم به دیالکتیک این دو و هم¬چنین جایگاه سیاست در دیوان حافظ می¬پردازیم. در بسیاری از متون، سیاست به معنای راه کار زیستن جامعه و آموزش شیوه¬ در کنار هم بودن است. در متون گذشته سیاست به معنای تدبیر خود نیز به کار می¬رفت. اندرزنامه¬ها نمونه¬های عینی یک متن سیاسی بود که در آن دولت به معنای اعم آن در هدف بود و نویسندگان اندرزنامه¬ها سعی می¬کردند که پادشاهان را در مبدأ قرار دهند و به شیوه¬های گوناگون آنها را پند و اندرز دهند. خواجه نظام¬الملک نمونه بارز یک اندرزنامه¬نویس است که از بیرون قدرت سعی می¬کند که اصول حکمرانی درست را به پادشاه آموزش دهد. بنابراین سیاست در سیاست¬نامه خواجه نظام¬الملک به صورت عینی و کلی آن به وضوح دیده می¬شود.