سیدحسین صفایی ، دانیال باخدا
یکی از اهداف علم حقوق در کنار برقراری نظم و عدالت، شناسایی و فراهمآوردن زمینۀ تحقق عدالت و حقوق مشروع آحاد جامعه است. دادخواهی از حقوق اولیۀ انسان است که در اسناد بینالمللی و نیز قوانین اساسی بهعنوان حقی انفکاکناپذیر از انسان شناخته شده است. اما هر قدر هزینههای اجرای این حق از بعد زمانی و مالی نامعقول و نامتعارف باشد، عقل محاسبهگر را از اعمال آن منع میکند. متأسفانه اطالۀ دادرسی در نظام حقوقی ما هزینۀ دادخواهی را آنچنان بالا برده است که یا عدالتگستری صورت نمیپذیرد یا بهگونه ای است که کارکرد مناسب خود را بههمراه ندارد. البته کاهش اطالۀ دادرسی تا جایی مطلوب است که موجب تضییع حق اصحاب دعوا نشود و دقت و عدالت فدای سرعت در رسیدگی نشود. برخی راهکارهای کاهش اطالۀ دادرسی مستلزم هماهنگی و همکاری نهادهای مختلف بهویژه دخالت قانونگذار است که اغلب راهکارهای بلندمدت و پرهزینه محسوب میشوند