غلام‌رضا نیکبخت بروجنی

در کاوش‌های باستانی ردپای امراض عفونی در زمانۀ یکجانشینی بشر و همراهی او با حیوانات دیده شده است (11). اگر تصور کنیم که در زمانۀ حال، میکرب‌ها غلبۀ کمتری بر ما دارند-که کاملاً صحیح نیست- چالش عوامل بیماری‌زای غیرمیکروبی اهمیت کمتری از بحران‌های قدیم ندارند. دشمنان دیرین انسان با پیشرفت علم نابود نشده‌اند، بلکه گام‌به‌گام دگرگون شده‌اند. این دگرگونی نه‌تنها در سطوح ژنتیکی و پادگنی عامل بیماری‌زا که در وجود بیولوژیک و تصورات ذهن بشر نیز رخ می‌دهد. وسواس گریز از میکرب‌ها و انگل‌ها انسان را به‌سوی شرایط کاهش تقابل با اجرام سوق داده است. شواهدی در دست است که اجرام میکروبی و انگل‌ها نقش مهمی در تعدیل پاسخ‌های ایمنی دارند (9). بر اساس نظریۀ بهداشت کودکانی که به انگل‌های روده مبتلا می‌شوند، کمتر دچار آسم و بیماری‌های حاد آلرژیک خواهند شد. علل آن را می‌توان در رفتارهای دستگاه ایمنی و به‌ویژه...