حسن تاج‌بخش

بنا بر اساطیر هندی، آنان برای درمان انسان و حیوانات افزون بر دعا و یاری‌جُستن از «اندرا» و «سوما»، الهۀ ویژه‌ای به نام «رودرا» داشتند که خدایی مهربان است و حاکم بر گیاهان دارویی و درضمن خداوندِ رَمه‌ها است. آنان همچنین علاوه‌بر دعا، از انواع گیاهانِ شفابخش و روغن‌ها استفاده می‌کردند. در ریگ‌ودا آمده‌است: «از رودرا خداوند قربانی و سرود و داروهای گوارا، شادی و تندرستی و نیرو مسئلت می‌نماییم. باشد که او اسبان ما را سلامت دهد، قوچان و میشانِ ما را سعادت بخشد؛ همچنین مردان و زنان را... قهرمانانِ ما را با روغن‌های نیروبخشِ خویش برانگیز که تو از همۀ پزشکان به سر آمدی». در جریان هزاره‌ها‌ هردو پزشکیِ علمی و اساطیری به موازاتِ هم راه خود را پیمودند و در ایران که خود بنیانگر پزشکیِ مُغانِ اوستایی و به نوعی ارکانِ چهارگانه است نیز تأثیرگذار بود. هندیان کتاب‌های اختصاصی درزمینۀ پزشکی داشتند...