یوسف ثبوتی

نجوم به معنای بررسی احوال آسمان از زمان¬¬های ابرخس و بطلمیوس به صورت علم دقیق درآمده بود. انسان کنجکاو با رصد اجرام سماوی به نظم حاکم بر حرکات آنها پی برده بود و حوادث نجومی، مانند خسوف و کسوف و تقویم طلوع و غروب اجرام سماوی، را با دقت قابل تحسینی پیش¬بینی می¬کرد. هندسه نخستین نیزکه زاده کاربردهای روزمره معماری و مساحی بود، از همان زمان¬ها دقیق و مبتنی بر اصول موضوعه شده بود و در چهارچوب منطق خاص خود مسیر تکامل آرامی را می¬¬پیمود. هیچ¬کس مبانی و احکام این دو علم را انکار نمی¬¬کرد. هر دو علم با هر نظام فرهنگی و اجتماعی و حکومتی و عقیدتی سازگار بودند. به هر زبان می¬شد آنها را آموخت و به کار بست. موافق و مخالف نداشتند و کسی بر له یا علیه آنها قیام نمی¬کرد. در عین حال هیچ‌یک از مفاهیم نجوم و ریاضی و وحی منزل تلقی نمی¬شدند و مقدس نبودند. هیچ منجم و مهندسی هم، هرچند دانشمند و بلند پایه،.....