سید مصطفی محقق داماد

بحث و گفتگو در موضوع رابطه میان حکمت و دیانت و یا به تعبیر دیگر دین و تعقل در ادبیات ما سابقه‌ای دیرینه دارد. برخی ممکن است این دو را کاملا جدا از هم و مستقل و بی‌ارتباط بدانند. برخی دیگر نبوت و دیانت را مکمل عقل محاسبه کنند. یعنی معتقد شوند که انبیاء آمده‌اند تاکمبودهای عقل و مواردی که عقل بشری بدان دست نمی‌یابد تکمیل کنند. برخی دیگر می‌گویند عقل انسان را تا دم در خانه انبیاء می‌رساند و خداحافظی می‌کند. برخی دیگر می‌گویند مگر نه این است که آدمی همه چیز را باعقل دست می‌یابد؟ بنابراین عقل است که انسان با آن خدا و پیامبرش را باید بشناسد و خدا وپیامبر تقلیدی که ارزشی ندارد. بنابراین عقل مقدم بر همه چیزاست، بردین، براخلاق و ...